Jak czytać badanie na tej stronie
Osiem rzeczy, bez których wynik nic nie mówi.
- Metodyka — Co dokładnie porównujemy: ten sam test przed zajęciami i po nich, w tej samej procedurze i o podobnej porze dnia.
- Próba — Ilu uczniów wzięło udział i jak ich wybraliśmy. Wynik na kilku osobach to historia, nie badanie — poniżej dziesięciu osób wyników grupy nie podajemy.
- Wiek — Przedział wieku uczestników. Wynik dziewięciolatków nie przenosi się automatycznie na piętnastolatków.
- Czas trwania — Ile tygodni minęło między pomiarami i ile zajęć odbyło się w tym czasie.
- Narzędzie pomiaru — Którym zadaniem mierzyliśmy — z nazwą, żeby dało się sprawdzić, co ono bada.
- Wyniki — Liczby przed i po, z jednostką i liczbą osób w każdym wierszu.
- Ograniczenia — Czego badanie nie pokazuje. Najczęściej: brak grupy porównawczej, efekt powtórzenia testu i to, że uczestnicy sami zapisali się na zajęcia.
- Źródło — Skąd są dane i kiedy je zebraliśmy.
Badania, które omawiamy
Prace naukowe o technikach, których uczymy — każda rozebrana na te same osiem części, co nasze własne badania, z liczbami tylko z samej publikacji. Żadna z nich nie badała Space Memory; co z niej bierzemy na zajęcia, piszemy osobno na końcu.
Sześć tygodni pałacu pamięci u dorosłych bez wcześniejszego treningu
Dresler M., Shirer W. R., Konrad B. N., Müller N. C. J., Wagner I. C., Fernández G., Czisch M., Greicius M. D., 2017
Czy zwykły człowiek po krótkim treningu metody loci zapamiętuje jak zawodnik mistrzostw pamięci?
| Metodyka | Uczestników przydzielono pseudolosowo do trzech grup: trening metody loci, trening pamięci roboczej (n-back) albo brak treningu. Ten sam test przed i po sześciu tygodniach; osobno porównano 23 zawodników z pierwszej pięćdziesiątki rankingu sportu pamięci z dobranymi osobami kontrolnymi. |
|---|---|
| Próba | 51 · dorośli mężczyźni bez doświadczenia z mnemotechnikami; po około 17 osób w grupie |
| Wiek | dorośli, średnio 24 lata (odchylenie 3 lata) |
| Czas trwania | 6 tygodni: 40 sesji po 30 minut dziennie, w domu, na platformie internetowej; ponowny test po 4 miesiącach |
| Narzędzie pomiaru | swobodne odtwarzanie listy 72 rzeczowników po 20 minutach i po 24 godzinach |
Wyniki
- Grupa trenująca metodę loci poprawiła wynik istotnie bardziej niż obie grupy kontrolne — zarówno po 20 minutach, jak i po 24 godzinach (η² powyżej 0,4 w każdym porównaniu).
- Przewaga utrzymała się w teście po 4 miesiącach od końca treningu (η² = 0,39).
- 16 z 17 osób trenujących doszło do poziomu 40 słów na raz w programie treningowym.
- Dla porównania: zawodnicy sportu pamięci odtwarzali średnio 70,8 z 72 słów, dobrani dorośli bez treningu — 39,9.
Ograniczenia
- Uczestnicy to dorośli mężczyźni, nie dzieci w wieku szkolnym.
- Grupy były małe — około 17 osób każda.
- Mierzono listy oderwanych słów, nie materiał ze szkoły ani oceny.
- Trening trwał 30 minut dziennie przez 40 dni; krótszy trening nie był badany.
Co z tego bierzemy na zajęcia
Stąd bierzemy założenie, że pałac pamięci jest umiejętnością, której można nauczyć w tygodnie, i dlatego trening między zajęciami jest krótki i codzienny. Ile z tego przenosi się na dziecko i na materiał ze szkoły — tego to badanie nie mówi; sprawdzamy to własnym pomiarem.
Źródło: Neuron 93(5), 2017 · otwórz
Test zamiast ponownego czytania: co zostaje po tygodniu
Roediger H. L., Karpicke J. D., 2006
Czy odpytywanie z materiału uczy, czy tylko sprawdza?
| Metodyka | Dwa eksperymenty. Studenci czytali teksty, a potem albo czytali je ponownie, albo odtwarzali z pamięci na piśmie bez podpowiedzi — tyle samo razy. Test końcowy po 5 minutach, po 2 dniach albo po tygodniu. |
|---|---|
| Próba | dwa eksperymenty na studentach (liczebność podano w pełnym tekście, nie w streszczeniu) · studenci uczelni autorów, przydział losowy do warunków |
| Wiek | studenci, dorośli |
| Czas trwania | od 5 minut do 1 tygodnia między nauką a testem końcowym |
| Narzędzie pomiaru | swobodne odtwarzanie tekstu na piśmie; dodatkowo ocena własnej pewności zapamiętania |
Wyniki
- Po 5 minutach lepiej wypadli ci, którzy czytali ponownie.
- Po 2 dniach i po tygodniu wyraźnie lepiej wypadli ci, którzy odtwarzali z pamięci.
- Ponowne czytanie podnosiło pewność studentów, że zapamiętali — mimo gorszego wyniku po czasie.
Ograniczenia
- Badani to studenci, nie dzieci.
- Krótkie teksty w warunkach laboratoryjnych, nie podręcznik i nie sprawdzian szkolny.
- Odtwarzanie było bez informacji zwrotnej — w klasie zwykle jest inaczej.
Co z tego bierzemy na zajęcia
Dlatego praca domowa u nas to odpytywanie, a nie przepisywanie, i dlatego mówimy rodzicom, że „przeczytał trzy razy i umie” często okazuje się złudzeniem po kilku dniach.
Źródło: Psychological Science 17(3), 2006 · otwórz
Odtwarzanie z pamięci a mapy myśli — na tekstach przyrodniczych
Karpicke J. D., Blunt J. R., 2011
Czy „głębsza” praca z tekstem (mapa pojęć) daje więcej niż zwykłe odtwarzanie z pamięci?
| Metodyka | Studenci uczyli się tekstów w rodzaju podręcznikowych. Jedni rysowali mapę pojęć z tekstem przed oczami, drudzy odtwarzali tekst z pamięci. Tydzień później test — w tym pytania wymagające wnioskowania; w jednym z wariantów testem końcowym było narysowanie mapy pojęć. |
|---|---|
| Próba | studenci, dwa eksperymenty (liczebność w pełnym tekście) · studenci uczelni autorów, przydział losowy do warunków |
| Wiek | studenci, dorośli |
| Czas trwania | 1 tydzień między nauką a testem |
| Narzędzie pomiaru | test z pytaniami o fakty i o wnioski; w drugim eksperymencie także mapa pojęć rysowana z pamięci |
Wyniki
- Odtwarzanie z pamięci dało większy przyrost wiedzy niż mapa pojęć — także w pytaniach wymagających wnioskowania.
- Przewaga utrzymała się nawet wtedy, gdy testem końcowym było narysowanie mapy pojęć.
- Wynik powtórzył się na tekstach takich, jakie są w nauczaniu przedmiotów przyrodniczych.
Ograniczenia
- Studenci, nie uczniowie szkoły podstawowej.
- Jeden tydzień — nie wiadomo, co zostaje po miesiącach.
- Teksty przyrodnicze; inne przedmioty nie były badane.
Co z tego bierzemy na zajęcia
Dlatego na zajęciach dziecko odpowiada przy grupie przy zamkniętym zeszycie zamiast ładnie notować. Mapy i notatki nie są złe — są po prostu słabsze niż odtwarzanie, gdy chodzi o to, co zostaje.
Źródło: Science 331(6018), 2011 · otwórz
Krótkie kartkówki w szóstej klasie — na prawdziwych lekcjach i ocenach
Roediger H. L., Agarwal P. K., McDaniel M. A., McDermott K. B., 2011
Czy efekt odpytywania działa też u dzieci, w klasie, na materiale z lekcji?
| Metodyka | Trzy eksperymenty na lekcjach wiedzy o społeczeństwie. Część materiału była odpytywana na trzech krótkich kartkówkach wielokrotnego wyboru „bez stawki”, część — nie odpytywana albo tylko pokazana dwa razy. Porównanie wewnątrz tej samej klasy na sprawdzianach z rozdziału i semestralnych, które liczyły się do oceny. W trzecim eksperymencie była jedna kartkówka w klasie, a uczniów zachęcano, żeby odpytywali się sami przez internet; test końcowy wymagał wpisania odpowiedzi. |
|---|---|
| Próba | uczniowie szóstej klasy jednej podmiejskiej szkoły (liczebność w pełnym tekście) · całe klasy w toku normalnych lekcji |
| Wiek | szósta klasa, około 11–12 lat |
| Czas trwania | od kartkówek do sprawdzianu z rozdziału i do egzaminu semestralnego |
| Narzędzie pomiaru | szkolne sprawdziany z rozdziału i semestralne; w trzecim eksperymencie test z wpisywaniem odpowiedzi |
Wyniki
- Materiał odpytywany na kartkówkach wypadał lepiej na sprawdzianach z rozdziału i na semestralnych niż materiał nieodpytywany i niż materiał pokazany dwa razy.
- Efekt utrzymał się, gdy test końcowy wymagał samodzielnego wpisania odpowiedzi, nie tylko wyboru.
Ograniczenia
- Jedna szkoła i jeden przedmiot.
- Porównanie wewnątrz klasy: odpytywane i nieodpytywane fragmenty tego samego materiału, nie dwie grupy dzieci.
- Wielkości efektów podane w pełnym tekście; tu nie przepisujemy ich ze streszczenia.
Co z tego bierzemy na zajęcia
To badanie najbliżej naszej pracy: dzieci w wieku naszych młodszych grup i prawdziwy materiał z lekcji. Stąd zasada, że część każdego spotkania idzie na to, co dziecko akurat ma zadane, i że sprawdzanie jest krótkie i częste.
Źródło: Journal of Experimental Psychology: Applied 17(4), 2011 · otwórz
Pięć dni ćwiczeń uwagi u cztero- i sześciolatków
Rueda M. R., Rothbart M. K., McCandliss B. D., Saccomanno L., Posner M. I., 2005
Czy uwagę wykonawczą małego dziecka da się ćwiczyć, i jak to się ma do zwykłego dorastania?
| Metodyka | Trzy eksperymenty. Dzieci losowo dzielono na grupę ćwiczącą i kontrolną; kontrolna w dwóch z trzech eksperymentów oglądała w tym czasie bajki. Ten sam pomiar przed i po; porównano też czterolatków z sześciolatkami, żeby oddzielić efekt ćwiczeń od dojrzewania. |
|---|---|
| Próba | 73 · 49 czterolatków i 24 sześciolatków; w każdym eksperymencie po 12 dzieci w grupie ćwiczącej |
| Wiek | 4 lata (średnio 52 miesiące) i 6 lat (średnio 77 miesięcy) |
| Czas trwania | 5 sesji ćwiczeń w ciągu 2–3 tygodni |
| Narzędzie pomiaru | dziecięca wersja testu sieci uwagi (Child ANT) z zapisem EEG ze 128 elektrod; test inteligencji K-BIT; kwestionariusz temperamentu wypełniany przez rodziców |
Wyniki
- Dzieci po ćwiczeniach — zarówno cztero-, jak i sześciolatki — wykazały bardziej dojrzały wzorzec uwagi wykonawczej niż grupy kontrolne: w wynikach zadania i w zapisie EEG.
- Czterolatki po ćwiczeniach poprawiły wynik w teście inteligencji K-BIT istotnie bardziej niż grupa kontrolna; u sześciolatków przewaga była mniejsza — w słownictwie, a w wyniku ogólnym na granicy istotności.
- Ogólnie od 4 do 6 lat uwaga i wynik testu rosły silnie same z siebie — to dorastanie, nie trening.
Ograniczenia
- Grupy po 12 dzieci — bardzo małe.
- Tylko pięć sesji; trwałość efektu po miesiącach nie była sprawdzana.
- Dzieci młodsze niż nasze (u nas od 8 lat), ćwiczenia komputerowe, nie materiał szkolny.
- Część danych EEG odpadła przez artefakty zapisu.
Co z tego bierzemy na zajęcia
Stąd rozłożenie ćwiczeń: kilka krótkich sesji w ciągu 2–3 tygodni dało u małych dzieci mierzalny efekt. Długości sesji praca nie podaje — nasze 10 minut dziennie to wybór metodyczny, nie wynik tego badania. Nie bierzemy stąd obietnicy „lepszej koncentracji w ogóle” — badanie jej nie daje.
Źródło: Proceedings of the National Academy of Sciences 102(41), 2005 · otwórz
Czy trening pamięci roboczej przenosi się na naukę? Przegląd 23 badań
Melby-Lervåg M., Hulme C., 2013
Czy programy „ćwiczące pamięć roboczą” poprawiają coś poza samym ćwiczeniem?
| Metodyka | Metaanaliza: zebrano badania z grupą kontrolną (losowe i quasi-eksperymentalne) i policzono wspólny efekt osobno dla pamięci roboczej i dla umiejętności, na które trening miał się przenosić. |
|---|---|
| Próba | 23 · 23 badania, 30 porównań grup; dzieci i dorośli, próby kliniczne i typowo rozwijające się |
| Wiek | dzieci i dorośli (różne próby) |
| Czas trwania | pomiar zaraz po treningu i — tam, gdzie był — po czasie |
| Narzędzie pomiaru | testy pamięci roboczej werbalnej i wzrokowo-przestrzennej; testy zdolności niewerbalnych i werbalnych, uwagi, dekodowania słów, arytmetyki |
Wyniki
- Krótko po treningu pamięć robocza poprawiała się wyraźnie.
- Dla pamięci werbalnej poprawa nie utrzymała się w pomiarze po czasie; dla wzrokowo-przestrzennej — ograniczone dowody, że tak.
- Nie było przekonujących dowodów na przeniesienie na inne umiejętności: zdolności niewerbalne i werbalne, hamowanie uwagi, czytanie słów, arytmetykę.
- Późniejszy, większy przegląd tych samych autorów (Melby-Lervåg, Redick, Hulme, 2016: 87 publikacji, 145 porównań) doszedł do tego samego wniosku.
Ograniczenia
- Autorzy sami zaznaczają różnice wieku między próbami i mieszankę różnych stanów klinicznych.
- Przegląd dotyczy programów treningu pamięci roboczej, nie mnemotechnik.
Co z tego bierzemy na zajęcia
To granica, którą mówimy rodzicom wprost: nasze trenażery utrwalają techniki, ale nie „trenują mózgu” i nie obiecujemy z nich lepszych ocen ani wyższej inteligencji.
Źródło: Developmental Psychology 49(2), 2013 · otwórz
Powtórki rozłożone w czasie: synteza 317 eksperymentów
Cepeda N. J., Pashler H., Vul E., Wixted J. T., Rohrer D., 2006
Czy te same powtórki dają więcej, gdy są rozłożone w czasie, i jak duże mają być przerwy?
| Metodyka | Metaanaliza badań nad odtwarzaniem materiału słownego: porównano naukę „za jednym razem” z nauką w kilku odstępach oraz krótsze odstępy z dłuższymi, w zależności od tego, po jakim czasie sprawdzano wynik. |
|---|---|
| Próba | 839 · 839 pomiarów z 317 eksperymentów opisanych w 184 artykułach |
| Wiek | różne próby, głównie dorośli |
| Czas trwania | odstępy między powtórkami i czas do testu — od minut do miesięcy, zależnie od badania |
| Narzędzie pomiaru | zadania odtwarzania materiału słownego |
Wyniki
- Nauka w odstępach dawała lepsze zapamiętanie niż ta sama nauka za jednym razem.
- Odstęp między powtórkami i czas do sprawdzianu działają razem: im dalej sprawdzian, tym dłuższy odstęp między powtórkami dawał najlepszy wynik.
Ograniczenia
- Materiał słowny, głównie w laboratorium; nie sprawdziany szkolne.
- Głównie dorośli; dzieci w wieku szkolnym stanowią mniejszość prób.
Co z tego bierzemy na zajęcia
Stąd trzecie założenie metody: utrwalanie krótko i codziennie, nie długo i raz w tygodniu, oraz powrót do starego materiału zamiast dokładania nowego.
Źródło: Psychological Bulletin 132(3), 2006 · otwórz
Pytania
Czy te badania dowodzą, że zajęcia Space Memory działają?
Nie. Badają techniki — pałac pamięci, odpytywanie, powtórki w czasie — na innych ludziach i w innych warunkach. Mówią, dlaczego uczymy tak, a nie inaczej. Czy działa to u naszych uczniów, sprawdzamy własnym pomiarem i publikujemy w drugiej części strony, gdy mamy dane.
Dlaczego przy części badań nie ma liczby uczestników?
Bo w tekście, do którego mamy dostęp, jej nie było, a liczby z pamięci nie wpisujemy. Tam, gdzie jest napisane „w pełnym tekście”, można ją sprawdzić pod linkiem przy badaniu.
Dlaczego w drugiej części nie ma jeszcze naszych badań?
Bo publikujemy tylko te, które mają wszystkie osiem opisanych rzeczy, w tym ograniczenia i źródło danych. Wolimy pustą część niż procent, którego nie da się sprawdzić.
Czym to się różni od strony o wynikach?
Strona o pomiarze opisuje, co i jak mierzymy u jednego ucznia. Tu są badania na grupach — cudze i nasze — z opisem próby i ograniczeń.
Czy badanie bez grupy porównawczej coś znaczy?
Pokazuje zmianę u uczestników, ale nie dowodzi, że spowodowały ją zajęcia: część zmiany daje samo powtórzenie testu i dorastanie dziecka. Dlatego zawsze piszemy to w ograniczeniach.
Czy dane dzieci są gdzieś publikowane?
Nie. Publikujemy tylko wyniki zbiorcze grupy, bez imion i bez danych, po których dałoby się rozpoznać dziecko.
Dalej na ten temat
Pomiar u jednego ucznia, metoda i narzędzie.
Wyniki i pomiar
Co i jak mierzymy u każdego ucznia.
Metoda Space Memory
Czego uczymy i w jakiej kolejności.
Testy poznawcze Space Memory
Zadania, którymi mierzymy, i dlaczego te.
Chcecie zacząć od własnego pomiaru?
Na bezpłatnej lekcji próbnej trener robi pierwszy pomiar i pokazuje, od czego zacząć.
Zostaw zgłoszenieOpis wyników pojedynczego ucznia znajdziecie na stronie o pomiarze — tu są badania na grupie.